Әрекет тәртібі сақтандыру түріне, шарт талаптарына, өтініш берушінің мәртебесіне және даудың себебіне байланысты. Төлемнен толық бас тарту мен төлем есебімен келіспеу - әртүрлі жағдайлар. Төмендегі мәлімет 2026 жылғы 29 қыркүйектегі жағдай бойынша жалпы бағдар береді және нақты іс бойынша қорытынды болып саналмайды.
1. Даудың нақты мәнін анықтаңыз.
Сақтандыру шартын және қолданылатын қағидаларды сақтаңыз; полис түрін және өз мәртебеңізді анықтаңыз: сақтанушы, сақтандырылған адам, пайда алушы немесе зардап шеккен тұлға. Сақтандырушыдан жазбаша шешім мен төлем есебін сұраңыз; даудың бас тартуға, шешімнің бір бөлігіне немесе залал мөлшерін бағалауға қатысты екенін белгілеңіз.
2. Материалдарды бір хронологияға жинаңыз.
Әдетте төлем туралы өтініш, тапсырылған қосымшалардың тізімі мен қабылданған күнін растайтын құжат, шарт пен сақтандыру қағидалары, сақтандырушының жазбаша жауабы, төлем есебі, қарап-тексеру актілері, фотосуреттер және залал не шығынды растайтын құжаттар пайдалы болады. Бұл - толық тізім емес: қажетті құжаттар полис пен жағдайға байланысты.
3. Шешімнің уәждерін шартпен және қолданылатын заңмен салыстырыңыз.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі сақтандыру шартының міндетті талаптарын және сақтандыру жағдайы туралы сақтандырушыға дереу хабарлау міндетін белгілейді; заңда немесе шартта өзге хабарлау мерзімі және (немесе) тәсілі көзделсе, сол талаптар қолданылады. Сақтандырушы бас тарту туралы себептері көрсетілген жазбаша шешім қабылдап, сақтандыру омбудсманына жүгіну құқығы туралы хабарлауға тиіс. Хабарламау немесе кешіктіріп хабарлау салдары 835-бапта көзделген мән-жайлар мен ерекшеліктерге байланысты. Даулы шешімнің болуы өздігінен бас тартудың заңсыз екенін білдірмейді.
4. Төлем сомасымен келіспесеңіз, есеп пен оған негіз болған құжаттарды сұраңыз.
Есепті қарап-тексеру материалдарымен және залал туралы қолда бар дәлелдермен салыстырыңыз. Толық немесе ішінара бас тартуға қарсылық білдірсеңіз, нақты уәждеріңізді сақтандырушыға жазбаша жіберіп, жіберілгенін растайтын құжатты сақтаңыз. Сақтандырудың барлық түріне ортақ бір жауап беру мерзімі жоқ.
5. Сақтандыру омбудсманына жүгіну құқығыңыз бар-жоғын тексеріңіз.
«Сақтандыру қызметі туралы» заңның 86-бабына сәйкес сақтанушы, сақтандырылған адам немесе пайда алушы болып табылатын жеке тұлғалар мен шағын кәсіпкерлік субъектілері сақтандырудың барлық түрі бойынша омбудсманға жүгіне алады; өзге заңды тұлғалар көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыруға қатысты даулар бойынша ғана жүгіне алады. Омбудсманның құзыретіне жататын дау бойынша талап сомасы 10 000 АЕК-тен аспауға тиіс. Жоғарғы Соттың түсіндіруіне сәйкес, өтініш беруші мен дау омбудсманның құзыретіне кірсе, сотқа жүгінер алдында омбудсманның шешімін алу қажет. Қорғау тәртібін таңдамас бұрын өтініш беруші санаты мен даудың нысанын тексеріңіз.
Міндетті автосақтандыруға арналған бөлек қағида
Бұл сақтандыру түріне қатысты 25-баптың 3-тармағына сәйкес, құжаттарды қабылдаған сақтандырушы олардың толық тізімі мен қабылданған күнін көрсетіп, екі дана анықтама жасауға міндетті. Өтініш беруші жеке жүгінгенде бір данасы оған беріледі, екінші данасы өтініш берушінің алғаны туралы белгісімен сақтандырушыда қалады; сақтандыру төлемі туралы өтініш электрондық түрде жіберілсе, анықтама электрондық түрде ұсынылуы мүмкін. Осы Заңның 29-бабының 3-тармағына сәйкес сақтандырушы толық немесе ішінара бас тарту себептерін көрсетіп, сақтандыру омбудсманына жүгіну құқығы туралы ескертпесі бар жазбаша шешімді 25-баптың 2-тармағында көзделген өтініш пен барлық құжатты алған күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде өтініш берушіге жіберуге тиіс. Бұл мерзім көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыруға қатысты; оны КАСКО-ға немесе сақтандырудың басқа түрлеріне қолдануға болмайды.
Келесі қадам алдында полисті, оқиға күнін, тапсырылған құжаттарды және сақтандырушының жазбаша ұстанымын салыстырыңыз. Құқықтық мәселе даулы болса, заңның қолданылатын редакциясы мен нақты сақтандыру түріндегі рәсімді заңгерге тексертіңіз. Болашақта күшіне енетін заң өзгерістері осы жарияланған күндегі қолданыстағы ереже емес.
Ресми дереккөздер, 2026 жылғы 23 қыркүйекте тексерілді:
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі (Ерекше бөлім), 826, 835, 839-баптар: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K990000409_
«Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 86-бап: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z000000126_
Сақтандыру шарттарынан туындайтын дауларды қарау туралы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P170000008S
Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы заң, 25, 29, 29-1-баптар: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z030000446_
Бұл материал жалпы ақпарат береді, нақты адамның құжаттарын ескермейді және жеке заң консультациясын алмастырмайды.